Healthy Hc

ยาของคนวัยทอง

Posted on: August 8, 2011

รายการวิทยุจุฬาฯ คลินิก 101.5 เรื่อง ยาของคนวัยทอง โดย ภญ.รศ.ดร.ดวงเดือน เมฆสุริเยนทร์ รายการวิทยุจุฬาฯ คลินิก 101.5 MHz ออกอากาศ วันศุกร์ที่ 12 พฤษภาคม 2543 ——————————————————————————– ช่วงเวลาวัยทอง เมื่ออายุของคนเราตั้งแต่วัย 40 ปีขึ้นไปจะสั่งสมประสพการณ์มามาก มีความก้าวหน้าและความมั่นคงในหน้าที่การงานรวมทั้งสถานะทางครอบครัว เรียกได้ว่าประสพความสำเร็จในชีวิตจึงเรียกช่วงนี้ว่า “วัยทอง” หรืออาจเรียกว่าเป็นช่วงของวัยคุณภาพ วัยสร้างสรรค์ ซึ่งไม่ค่อยสอดคล้องกับสภาพร่างกายที่เริ่มจะถดถอยรวมทั้งภาวะพร่องที่ร่างกายสร้างฮอร์โมนเพศลดน้อยลงส่งผลกระทบไปยังสภาพจิตใจ การเปลี่ยนแปลงทางร่างกายในคนวัยทอง สตรีที่เริ่มเข้าวัยทองหรือเข้าวัยใกล้หมดประจำเดือนแบ่งได้เป็น 3 ช่วงด้วยกันคือช่วงแรกหรือ premenopause เริ่มเมื่อย่างเข้าวัย 40 ปีประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมออาจขาดหายไปช่วงสั้น ต่อมาเข้าช่วงกลางหรือ perimenopause เมื่อย่างเข้าวัย 45 ปีประจำเดือนจะยังมาไม่สม่ำเสมอและขาดหายไปเป็นช่วงนานขึ้น และช่วงสุดท้ายหรือ menopause เมื่อถึงวัย 50 ปีประจำเดือนจะขาดหายไปอย่างถาวร การเปลี่ยนแปลงของร่างกายพบว่าในหญิงก่อนหมดประจำเดือนอย่างถาวร ระดับฮอร์โมนเพศเริ่มลดลงทำให้อารมณ์ทางเพศลดลงไปด้วย ร่วมกับปรากฎอาการเริ่มแรกคืออ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ปวดเมื่อยตามตัวบ่อยครั้ง ไม่กระฉับกระเฉง กล้ามเนื้อลีบลง เหนื่อยง่าย ไม่กระฉับกระเฉง อาการทางระบบประสาทที่แสดงออกคือมักขาดสมาธิในการทำงาน ลืมง่ายโดยเฉพาะความจำระยะสั้น อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดและโมโหง่าย ซึมเศร้า นอนไม่หลับ สำหรับอาการทางระบบไหลเวียนโลหิตมักรู้สึกร้อนวูบวาบตามร่างกาย เหงื่อออกในตอนกลางคืน ร่างกายสะสมไขมันในรูปของไตรกลีเซอร์ไรด์เพิ่มขึ้นทำให้โอกาสที่จะเกิดโรคหลอดเลือดอุดตันหรือโรคหัวใจมากขึ้น กระดูกบางลงตามอายุทำให้ความหนาแน่นของกระดูกลดลงเข้าสู่สภาวะกระดูกพรุนได้ง่าย โดยมักปรากฎอาการปวดหลังเป็นระยะ กระดูกสันหลังคดและหลังโกงง่าย ความรุนแรงของอาการวัยทองเหล่านี้จะขึ้นกับปัจจัยหลายอย่างเช่นวิถีการดำเนินชีวิต พฤติกรรมการรับประทานประเภทของอาหาร การออกกำลังกาย การพักผ่อน รวมทั้งปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ สำหรับผู้ชายวัยทองมักไม่ค่อยแสดงอาการให้เห็นชัดเจนเนื่องจากฮอร์โมนเพศชายลดลงอย่างช้า ๆ ไม่รวดเร็วเหมือนอย่างผู้หญิง แต่ในรายที่ฮอร์โมนเพศชายลดลงอย่างรวดเร็วก็จะแสดงอาการคล้ายคลึงกับที่เกิดในผู้หญิงวัยทองทุกอย่าง การบำบัดอาการที่เกิดในช่วงวัยทอง การดูแลรักษาสุขภาพของตนเองเป็นประจำเป็นสิ่งที่พึงยึดปฏิบัติโดยการได้รับอาหารครบทุกหมู่ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและเหมาะสมกับวัยเพื่อทำให้กล้ามเนื้อและกระดูกแข็งแรง การไหลเวียนโลหิตดีขึ้น คบค้าสมาคมกับเพื่อนฝูงผึกสมาธิเพื่อทำให้จิตใจให้ร่าเริงแจ่มในไม่เครียด พักผ่อนให้เพียงพอ เรียนรู้ที่จะใช้ประโยชน์และวิถีธรรมชาติเพื่อให้สุขภาพแข็งแรงในช่วงวัยทอง ถ้าเจ็บป่วยก็ต้องพยายามให้หายจากโรคโดยเร็วที่สุด ความรุนแรงของอาการวัยทองมักเกิดกับรายที่ไม่ได้ใส่ใจในการดูแลสุขภาพของตนเองจนเป็นสาเหตุที่ต้องไปพบแพทย์ บางรายแพทย์อาจตัดสินใจเลือกให้ฮอร์โมนทดแทน เนื่องจากไม่สามารถควบคุมอารมณ์หรือทนต่ออาการทรมานของโรคกระดูกพรุนจนปฏิบัติภาระกิจประจำวันไม่ค่อยได้ ฮอร์โมนทดแทนสำหรับสตรีมักอยู่ในรูปของเอสโตรเจนซึ่งเป็นฮอร์โมนผสมระหว่างเอสโตรนและเอสตราไดออล ยังช่วยบรรเทาอาการไม่ปกติเกี่ยวกับประจำเดือน ช่วยลดภาวะช่องคลอดแห้ง เต้านมขยายใหญ่ขึ้น เอสโตรเจนยังช่วยยับยั้งการทำลายของเนื้อกระดูกและเพิ่มการดูดซึมของแคลเซียมจึงช่วยเพิ่มความหนาแน่นของกระดูกรวมทั้งบริเวณบั้นเอวและรักษาโครงสร้างของกระดูก ลดอัตราการเกิดโรคกระดูกบางหรือกระดูกพรุนลงได้ เอสโตรเจนยังซึมผ่านจากผนังหลอดเลือดไปยังสมองได้ดีไปมีผลต่อจิตใจช่วยผ่อนคลายความกังวล หายหงุดหงิด ลดอาการซึมเศร้า ห้ามใช้เอสโตรเจนในคนที่มีประวัติเป็นโรคเกี่ยวกับตับ หรือมีประวัติเป็นมะเร็งเต้านมหรือมะเร็งเยื่อบุมดลูก หรือในภาวะมีเลือดออกทางช่องคลอดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีประวัติเกิดอุบัติเหตุเลือดคั่งในสมองหรือปวดศีรษะไมเกรน หรือเมื่อสงสัยว่าตั้งครรภ์ นอกจากนี้การให้ฮอร์โมนทดแทนในรูปของเอสโตรเจนมักพบปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งเยื่อบุมดลูก และถ้าเอสโตรเจนถูกมาใช้ผิดประเภทเช่นใช้ในผู้ชายเป็นประจำจะเป็นผลให้หน้าอกโตขึ้น แสดงพฤติกรรมหรืออารมณ์ไปทางเพศหญิง กล่าวคือแสดงลักษณะคล้ายผู้หญิงทั้งสภาพร่างกายภายนอกและจิตใจมากขึ้น การใช้ฮอร์โมนทดแทนในผู้ชายวัยทองจะเสริมด้วยฮอร์โมนเพศชายในรูปของเทสโตสเตอโรนเพื่อบรรเทาอาการอารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดโมโหง่าย ซึมเศร้า สมรรถภาพทางเพศลดลง หรือเริ่มมีภาวะกระดูกพรุน ยังให้ฮอร์โมนชายในรายที่ถูกตัดอัณฑะ ห้ามใช้ในรายที่สงสัยว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือในเด็กเพื่อหลีกเลี่ยงการหยุดเจริญของกระดูกหรือการพัฒนาทางเพศก่อนเข้าสู่วัยหนุ่ม ฮอร์โมนทดแทนกับโอกาสการเกิดโรคมะเร็ง ประโยชน์ทั่วไปของฮอร์โมนเพศในรูปของเอสโตรเจนนอกจากใช้เป็นยาคุมกำเนิดแล้ว ยังนำมารักษาอาการปวดประจำเดือน ประจำเดือนมาไม่ปกติ เลื่อนกำหนดวันมีประจำเดือน ระงับการหลั่งน้ำนมในสตรีหลังคลอดบุตรใหม่ ๆ ช่วยรักษาสิวหรือภาวะขนขึ้นมากผิดปกติตามร่างกาย บำบัดอาการในสตรีก่อนถึงวัยหมดประจำเดือนในรูปของฮอร์โมนทดแทนหรือในรูปของยาคุมกำเนิดเพราะช่วงนี้ยังมีโอกาสตั้งครรภ์ได้เช่นกัน มักพบอุบัติการเกิดโรคมะเร็งในสตรีที่ได้รับฮอร์โมนทดแทนเป็นประจำโดยเฉพาะอย่างยิ่งในรายที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ หรือมะเร็งมดลูก สาเหตุอาจเป็นเพราะเอสโตรเจนเป็นสารร่วมก่อมะเร็ง (cocarcinogen) โดยไปรบกวนสมดุลย์ของการทำงานของสารพันธุกรรมสองชนิดด้วยกันคือสารพันธุกรรมที่ก่อมะเร็งและสารพันธุกรรมที่ยับยั้งการเกิดมะเร็ง (oncogene vs tumor suppressor gene) ดังนั้นการใช้ฮอร์โมนทดแทนเพื่อบรรเทาอาการไม่ปกติที่เกิดในช่วงวัยทองจำเป็นต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์เพื่อที่จะได้ทำการซักประวัติครอบครัว หรืออุปนิสัยที่มีส่วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็ง พฤติกรรมการกินรวมทั้งการดื่มเหล้าและใช้สารเสพติด ในระหว่างการบำบัดหรือได้รับฮอร์โมนทดแทนแพทย์จะคอยเฝ้าระวังสังเกตุและตรวจร่างกายเป็นระยะเช่นตรวจเต้านมหรือตรวจภายในผู้หญิง หรือตรวจต่อมลูกหมากในผู้ชาย หรือตรวจความหนาแน่นของกระดูก เป็นต้น อาหารสำหรับคนวัยทอง นักโภชนาการได้ทำการศึกษาเรื่องหมู่อาหารหลักสำหรับคนวัยทองในบรรดาห้าหมู่พื้นฐานนั้นพบว่าควรเน้นอาหารไขมันต่ำแต่สูงด้วยโปรตีนและเยื่ออาหารในรูปผักผลไม้ซึ่งมีส่วนประกอบของวิตามินอยู่เป็นจำนวนมากอยู่แล้ว วัตถุประสงค์ที่คนวัยทองบริโภควิตามินมักมุ่งเน้นเพื่อชะลอความแก่ ป้องกันผิวหนังเหี่ยวย่นก่อนวัยโดยวิตามินซีในผลไม้รสเปรี้ยวทำหน้าที่ป้องกันการเกิดอนุมูลอิสระที่คอยทำลายเซลล์ผิวหนังทำให้ผิวหนังเหี่ยวย่นช้าลง นอกจากนี้ยังช่วยเสริมสร้างคอลลาเจนและอีลาสติน วิตามินอีในอาหารที่มีไขมันสูงเช่นน้ำมันดอกทานตะวัน น้ำมันงา น้ำมันรำ น้ำมันข้าวโพด เข้าใจกันว่าวิตามินอีออกฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ บทบาทของวิตามินดีจากแสงแดดพบว่าจะไปเพิ่มการดูดซึมของแคลเซียมในร่างกายโดยไปกระตุ้นให้แคลเซียมรวมตัวกับโปรตีนในอาหารภายในทางเดินอาหารให้กลายเป็นชีวแคลเซียม หรือเพิ่มการดูดซึมชีวแคลเซียมผ่านผนังลำไส้เล็กเข้าในกระแสเลือด หรือช่วยนำส่งชีวแคลเซียมในเลือดไปยังกระดูกเพื่อใช้สร้างเนื้อกระดูก แคลเซียม ตามธรรมชาติร่างกายต้องการแคลเซียมเพื่อใช้ในการทำงานของกล้ามเนื้อ ระบบประสาท หรือการแข็งตัวของเกล็ดเลือด เป็นต้น โดยพยายามรักษาระดับแคลเซียมในเลือดให้คงที่ประมาณ 1% โดยที่เหลือประมาณ 99% สะสมอยู่ที่กระดูกและฟัน ปริมาณความต้องการแคลเซียมจะสูงขึ้นตามวัยเช่นเด็กต้องการวันละ 400-800 มิลลิกรัม ผู้ใหญ่ต้องการวันละ 1000 มิลลิกรัมและเมื่อย่างเข้าวัยทองต้องการเพิ่มขึ้นเป็นวันละ 1500 มิลลิกรัม เนื่องจากเมื่อร่างกายย่างเข้าช่วงวัยทองเริ่มมีการสึกหรอไม่เอื้ออำนวยต่อการดูดซึมแคลเซียมผ่านผนังลำไส้เล็ก ทำให้ระดับแคลเซียมในเลือดลดลง ร่างกายจึงต้องปรับสมดุลย์โดยการดึงแคลเซียมจากกระดูกเข้าสู่เลือดเพื่อรักษาระดับแคลเซียมในเลือดให้คงที่ ถ้าระดับแคลเซียมในเลือดต่ำมักแสดงอาการดังนี้คือระบบประสาททำงานไวกว่าปกติ แสดงอาการวูบวาบเสียวแปลบตามตัว กล้ามเนื้อเป็นตะคริว ถ้าระดับแคลเซียมต่ำอยู่อย่างเรื้อรังผลลัพธ์ที่ตามมาคือทำให้ความหนาแน่นของกระดูกลดลง กระดูกโปร่งบางปรากฎอาการปวดหลังปวดข้อบ่อยครั้งแม้จะเพียงบิดตัวหรือยกของผิดอิริยาบทเล็กน้อย อาการเหล่านี้จะพัฒนาไปอย่างช้า ๆ จนอายุย่างเข้าวัย 50 ปีจะแสดงอาการของโรคกระดูกพรุนให้เห็นชัดเช่นแสดงอาการปวดหลังอย่างรุนแรง กระดูกหรือฟันเปราะหรือหักได้ง่ายแม้กระแทกเพียงเล็กน้อย ส่วนสูงลดลงหลังเริ่มโกงหรืององุ้ม วิธีการป้องกันการเกิดโรคกระดูกพรุนคือรับประทานอาหารให้ครบหมู่และมีจำนวนแคลเซียมเพียงพอกับวัย ได้รับแสงแดดอ่อน ๆ ยามเช้าหรือยามเย็นเพื่อกระตุ้นให้ผิวหนังสังเคราะห์วิตามินดีเพื่อช่วยในการดูดซึมแคลเซียม ออกกำลังกายเหมาะกับวัย หรือบริหารร่างกายทุกวันเช่นนอนหงายโดยมีหมอนหนุนใต้โคนขา นอนตะแคงต้องมีหมอนหนุนระหว่างขา เมื่อลุกจากที่นอนค่อย ๆ ตะแคงขึ้นจากเตียง หลีกเลี่ยงลุกขึ้นจากท่านอนหงาย นั่งชิดพนักพิงหลังพิงพนักเต็มที่ ก้มยกของโดยย่อตัวลงแทนการก้มหลัง หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงเช่นเหล้า บุหรี่ กาแฟ หลักการสำคัญของการรับประทานแคลเซียมในช่วงวัยทองจะต้องคำนึงถึงการเสื่อมของระบบการดูดซึมสารอาหาร และการที่แคลเซียมจะถูกดูดซึมผ่านผนังลำไส้ได้ดีถ้าอยู่ร่วมกับสารอาหารอื่นในรูปของชีวแคลเซียมเช่นแคลเซียมในน้ำนมจะอยู่ร่วมกับโปรตีน a-lactalbumin ทำให้ถูกดูดซึมผ่านผนังลำไส้ได้เป็นอย่างดี อุปสรรคของการดื่มนมในรายที่ขาดเอนไซม์แลคเตสเพื่อย่อยน้ำตาลแลคโตสในนมทำให้เกิดอาการท้องเสีย ปวดท้อง ท้องอืด หรือการดื่มนมอาจไปเพิ่มปัญหาอื่นเช่นโรคอ้วน ปัญหาการสะสมไขมันในรูปของไตรกลีเซอร์ไรด์ โคเลสเตอรอลในเลือดสูง แนะนำให้หันมาดื่มนมพร่องมันเนยแทน แหล่งของแคลเซียมไม่จำเป็นต้องมาจากนมหรือผลิตภัณฑ์จากนมเช่นไอศกรีม นมเปรี้ยว เนย เพียงแหล่งเดียว ยังได้จากผลิตภัณฑ์อาหารอย่างอื่นเช่นกุ้งหรือปลาฝอยตัวเล็ก ๆ ปลาไส้ตัน หรือปลาอื่นที่รับประทานได้ทั้งกระดูก ผักใบเขียวเช่นผักคะน้า ผักกะหล่ำใบเขียว นอกจากนี้ยังพบในเต้าหู้ ถั่วลันเตา ถั่วเหลือง ถั่วเขียว ไข่ไก่ ไข่เป็ด ไข่นกกระทา ถึงแม้ปริมาณแคลเซียมในอาหารเหล่านี้จะน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับในนม แต่ถ้ารับประทานเป็นประจำทุกวันวันละสามมื้อก็จะได้สัดส่วนในปริมาณเกือบใกล้เคียงกัน ปัจจัยที่ไปเพิ่มการดูดซึมแคลเซียมในร่างกายนอกจากโปรตีนที่อยู่ในเนื้อสัตว์แล้วยังได้แก่วิตามินดีจากอาหารหรือแสงแดด หรือฮอร์โมนเอสโตรเจน ดังจะเห็นได้ว่าความต้องการแคลเซียมในรายที่ได้รับฮอร์โมนทดแทนจะลดลงเหลือเพียง 1000 มิลลิกรัมต่อวัน สำหรับปัจจัยที่ไปลดการดูดซึมแคลเซียมลงนอกจากอายุแล้ว ยังได้แก่โรคประจำตัวที่เกี่ยวกับลำไส้ ตับไต ต่อมไทรอยด์ ต่อมพาราไทรอยด์ เป็นต้น แคลเซียมอิสระที่มากเกินไปในทางเดินอาหารจะไม่ถูกดูดซึมผ่านผนังลำไส้แต่จะถูกขับถ่ายออกทางอุจจาระ อาจทำให้ท้องผูก ยังไม่ถึงขนาดทำให้เกิดโรคกระดูกงอกซึ่งเป็นการงอกที่ข้อกระดูกไขสันหลังสาเหตุมักมาจากการทำงานหนักเช่นยกแบกของหนักเป็นประจำ ออกกำลังหรือเล่นกีฬามาก อุบัติเหตุ เป็นต้น อาหารเสริม วิถีการดำรงชีวิตประจำวันของประชาชนในสังคมเมืองใหญ่ที่ต้องรีบเร่งแข่งขันกับเวลา ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาหรือการทำงานที่ต้องแก่งแย่งจนไม่มีเวลาที่จะดูแลสุขภาพของตนเอง เมื่อถึงคราวต้องรับประทานอาหารก็ต้องทำเพื่อประทังความหิวหรือรับประทานแต่พออิ่มโดยไม่คำนึงถึงหลักโภชนาการที่ถูกต้อง ประกอบกับภาวะเครียดจากการงานหรือปัญหาครอบครัว ละเลยในเรื่องออกกำลังกายหรือพักผ่อนไม่เต็มที่เพื่อหารายได้ให้ครอบครัว จึงเป็นบ่อเกิดของโรคภัยไข้เจ็บเมื่อสูงวัยหรือแก่ก่อนวัย สำหรับรายที่ยังห่วงใยในสุขภาพของตนเองแต่เวลาไม่เอื้ออำนวยจึงหันมาบริโภคอาหารเสริมสำเร็จรูปแทน เพราะพกติดตัวได้สะดวก รับประทานง่าย ประหยัดเวลา พึงระลึกไว้เสมอว่าอาหารเสริมเป็นเพียงผลิตภัณฑ์ที่รับประทานเพื่อเสริมการรับประทานอาหารหลักปกติทุกวันอาจอยู่ในรูปของเม็ด แคปซูล ของเหลว หรือลักษณะอื่นที่ใช้รับประทานโดยมีจุดมุ่งหมายส่งเสริมสุขภาพของคนปกติ ไม่ใช่มุ่งหวังเพื่อการรักษาผู้ป่วย ตัวอย่างผลิตภัณฑ์อาหารเสริมที่วางจำหน่ายในท้องตลาดเช่นน้ำมันปลา ซุปไก่สกัด เป็นต้น สมุนไพรของคนวัยทอง แป๊ะก๊วย (Ginkgo biloba Linn.) ตามตำราสมุนไพรจีนกล่าวว่าใบแป๊ะก๊วยมีประโยชน์ต่อสมอง ได้มีการจำหน่าย สารสกัดจากใบแป๊ะก๊วยในหลายประเทศเช่นประเทศเยอรมนีเพื่อเพิ่มความจำ หรือในประเทศฝรั่งเศสใช้สำหรับกรณีสมาธิสั้น การศึกษาวิจัยใบแป๊ะก๊วยพบว่าองค์ประกอบทางเคมี 2 กลุ่มใหญ่ด้วยกันคือกลุ่มฟลาโวนอยด์และไดเทอร์พีนอยด์ ที่แสดงสรรพคุณทางยาโดยไปขยายหลอดเลือดในสมอง ทำให้ลำเลียงอาหารเข้าสู่สมองเพิ่มขึ้น จึงไปเพิ่มการทำงานของสมองและเพิ่มพูนสมรรถนะความจำระยะสั้น หรืออาจออกฤทธิ์กำจัดอนุมูลอิสระที่จะทำความเสียหายกับเยื่อหุ้มเซลล์หรือป้องกันการจับตัวของเกล็ดเลือดทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองหรือส่วนอื่นของร่างกายได้ดีขึ้น เนื่องจากสารสำคัญในใบแป๊ะก๊วยที่แสดงสรรพคุณทางยานั้นละลายน้ำได้ทำให้การดูดซึมผ่านผนังลำไส้ไม่ค่อยดี จึงได้มีการพัฒนาเทคโนโลยีนำสารสกัดจากสมุนไพรมารวมกับสารจำพวกไขมัน (เช่น phosphatidylcholine) ทำให้สมุนไพรถูกดูดซึมผ่านผนังลำไส้และนำส่งยาในร่างกายได้ดีขึ้น ได้มีรายงานเกี่ยวกับอาการไม่พึงประสงค์จากการบริโภคผลิตภัณฑ์นี้ในต่างประเทศเช่นพบภาวะเลือดไหลไม่หยุดในคนชรา สาเหตุอาจมาจากสารสำคัญกลุ่มไดเทอร์พีนอยด์ที่ไปยับยั้งการทำงานของเกล็ดเลือด บางรายมีอาการปวดข้อและข้อบวม บางรายแสดงอาการปวดศีรษะเป็นต้น ในประเทศไทยหากผู้ใดพบรายงานอาการไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากการบริโภคแป๊ะก๊วยกรุณารายงานไปยังศูนย์ติดตามอาการอันไม่พึงประสงค์ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ขี้เหล็ก ในวัยนี้การดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวันจำเป็นจะต้องคำนึงถึงเป็นอย่างมากเพราะการสั่งสมประสพการณ์รวมทั้งปัญหาเรื่องงานหรือครอบครัวจะเป็นบ่อเกิดของความเครียดและเป็นสาเหตุหลักทำให้นอนไม่หลับหรือตื่นในกลางดึกแล้วหลับยากหรือหลับเพราะความเหนื่อยล้าแต่จิตใต้สำนึกยังไม่ละทิ้งจากปัญหาการงานหรือครอบครัว จึงยังรู้สึกอ่อนเพลียหรือหงุดหงิดเมื่อตื่นขึ้นมา กลยุทธ์ที่จะทำให้หลับได้นานและหลับได้สนิทซึ่งจะเป็นการหลับอย่างมีคุณภาพต้องอาศัยปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ออกกำลังกายที่เหมาะกับวัยหรือบริหารร่างกายสม่ำเสมอ ก่อนนอนไม่ควรดื่มกาแฟหรือรับประทานอาหารมากเกินไป หลีกเลี่ยงการใช้ยานอนหลับเพราะจะมีผลเสียในระยะยาวถ้าใช้เป็นเวลานานติดต่อกัน สมุนไพรในบ้านเราที่มีสรรพคุณช่วยให้นอนหลับได้แก่ใบและดอกขี้เหล็กที่รับประทานเป็นอาหารพื้นบ้านที่รู้จักกันว่าแกงขี้เหล็ก ปัจจุบันจะเห็นว่าถูกบรรจุเป็นแคปซูลจำหน่ายในท้องตลาด เคยได้รับข้อมูลว่าการทำงานของตับลดลงในบางรายที่รับประทานเป็นเวลานานและเป็นประจำ กล้วยมีสารสำคัญจำพวกไทรามีนที่ใช้ในการสร้างสารสื่อประสาทเซโรโทนินทำให้นอนหลับได้ดี เอสโตรเจนจากพืช (Phytoestrogen) สารที่อออกฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจนสกัดได้จากพืชแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่คือ กลุ่มฟลาโวนอยด์ พบในถั่วเหลือง ถั่วงอก หรือผลิตภัณฑ์ที่แปรรูปเช่น เต้าหู้ นมถั่วเหลือง กลุ่มลิกแนน พบในเมล็ดพืชเช่น เมล็ดทานตะวัน เมล็ดข้าว หรือในผักผลไม้เช่นกระเทียม แครอท แอปเปิล เชอรี่ hops (ใช้ทำเบียร์) เนื่องจากสารทั้งสองกลุ่มออกฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจนค่อนข้างอ่อน ดังนั้นผลการรักษาที่ช่วยบรรเทาอาการวัยทองไม่ว่าด้านอารมณ์ หรือระบบสืบพันธุ์ หรือผลต่อโรคหลอดเลือดอุดตัน หรือโรคกระดูกพรุน จึงไม่ค่อยชัดเจนมีทั้งข้อสนับสนุนและข้อขัดแย้ง สมุนไพรที่เคยเป็นที่กล่าวขานคือกวาวเครือ สารสำคัญในหัวกวาวเครือคือ miroestrol เป็นตัวออกฤทธิ์คล้ายคลึงกับเอสตราไดออลได้แรงกว่าสารในกลุ่มฟลาโวนอยด์หรือกลุ่มลิกแนน ทำให้เต้านมขยาย ในประเทศอังกฤษได้มีการนำสารนี้ไปรักษาผู้หญิงที่มีภาวะไม่ประจำเดือนหรือหมดประจำเดือนเทียมด้วย miroestrol สามในสี่ของผู้ป่วยพบอาการไม่พึงประสงค์คือปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ผลเสียที่ตามมาภายหลังอาจทำให้ผนังมดลูกหนารบกวนการฝังตัวของตัวอ่อนหรือรบกวนการตั้งครรภ์ พัฒนาการเกิดโรคมะเร็งเต้านม มะเร็งมดลูก บรรณานุกรม กระเษียร ปัญญาคำเลิศ สุกัญญา ชัยกิตติศิลป์ นิมิต เตชไกรชนะ กอบจิตต์ ลิมปพยอม “เอสโตรเจนจากพืช” จุฬาลงกรณ์เวชสาร 43(2) : 115-127, 1999. หะทัย เทพพิสัย และ อุรุษา เทพพิสัย “วิวัฒนาการของยาคุมกำเนิด” เอกสารประกอบการบรรยายแก่ผู้ประกอบการร้านขายยา 25 พฤษภาคม 2540 ณ โรงแรมเรดิสัน กรุงเทพ Hermann et al.: Exp Gerontol 34(8):923-33, 1999. Ettinger B. et al: Menopause 6(4):282-9, 1999 ——————————————————————————– ( กลับสู่ข้างบน ) ( กลับหน้า News ) ( กลับหน้า Home )

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: